Is een NEN 3140-keuring verplicht?
Nee, er bestaat geen wet die de NEN 3140-keuring voorschrijft. NEN 3140 is een norm, geen wetsartikel.
Wat de wet wél voorschrijft, is het resultaat: elektrische installaties en arbeidsmiddelen moeten veilig zijn, en dat moet je kunnen aantonen. De keuring is de meest gebruikte manier om dat te doen.
Er zijn twee situaties waarin de keuring alsnog hard verplicht wordt. Die staan verderop in dit artikel.
Eerst: wat de wet wel van je vraagt
De Arbowet legt bij de werkgever een zorgplicht neer: zorgen voor een veilige werkplek. Het Arbobesluit maakt dat concreter voor elektriciteit, met eisen aan de staat van installaties en aan het keuren van arbeidsmiddelen.
Nergens in die teksten staat het woord NEN 3140. Wel staat er dat een installatie deugdelijk moet zijn, dat gevaar voorkomen moet worden en dat je dat aantoonbaar op orde hebt.
Om die deugdelijkheid aan te kunnen tonen is een NEN 3140-keuring natuurlijk wel zo handig. NEN 3140 beschrijft hoe je die deugdelijkheid aanpakt: hoe je inspecteert, hoe vaak, wie het mag doen en hoe je het vastlegt. Een toezichthouder die vraagt hoe de veiligheid geborgd is, krijgt met een keuringsrapport een antwoord dat staat.
Niet de norm is verplicht. Het resultaat waar de norm toe leidt, is dat wel.
Bij arbeidsmiddelen ligt het strakker
Voor gereedschap en machines is het minder vrijblijvend dan voor een vaste installatie. Het Arbobesluit vraagt om periodieke keuring van arbeidsmiddelen die aan slijtage of veroudering onderhevig zijn, uitgevoerd door iemand die daar deskundig in is.
Ook de administratie is geregeld: de keuringsdocumenten moeten bewaard worden en beschikbaar zijn op de plek waar het arbeidsmiddel gebruikt wordt.
Het keuren zelf is in dit geval dus wél een wettelijke verplichting, alleen wordt de norm er niet bij genoemd. Welke apparaten en machines eronder vallen, staat in welke arbeidsmiddelen gekeurd moeten worden volgens NEN 3140.
De verzekeraar maakt er wel een verplichting van
De tweede route loopt via de polis. Veel brandverzekeraars stellen een periodieke inspectie als voorwaarde, en dan is het geen advies meer maar een afspraak waar je aan gehouden bent.
Meestal gaat het dan om een gecertificeerde inspectie volgens een SCIOS-scope. Scope 8 voor de elektrische installatie, Scope 10 voor het brandrisico van elektrisch materieel, Scope 12 voor zonnepanelen.
Ontbreekt zo’n rapport op het moment dat er brand uitbreekt, dan kan dat gevolgen hebben voor de uitkering. Wat een verzekeraar precies vraagt en hoe je dat regelt, staat in verzekeraar vraagt een Scope 10-keuring.
Opdrachtgevers vragen het van je
Een derde optie is de zachtste, maar komt toch heel vaak voor: opdrachtgevers en certificeringsschema’s die om aantoonbaar gekeurd materieel vragen voordat je het terrein op mag. Ook in dat geval zou je dus kunnen stellen dat een NEN 3140-keuring “verplicht” is.
Wanneer moet het dus echt?
Kort samengevat: als werkgever ben je verplicht de boel veilig en aantoonbaar op orde te hebben, en voor arbeidsmiddelen staat de keuring zelf in de regelgeving. Zodra een verzekeraar, een opdrachtgever of een certificering erom vraagt, komt daar een harde afspraak bij.
Blijft de vraag welke keuring bij jouw situatie past. Wat een NEN 3140-keuring inhoudt en waar die overgaat in een gecertificeerde Scope 8-keuring, is met de polisvoorwaarden erbij meestal snel duidelijk.
Veelgestelde vragen
Is NEN 3140 wettelijk verplicht?
Niet als losse keuringsplicht. De Arbowet verplicht je tot een veilige werkplek en het Arbobesluit stelt eisen aan installaties en aan het keuren van arbeidsmiddelen. NEN 3140 is de norm waarmee je invulling geeft aan die verplichting en waarmee je aantoont dat het op orde is.
Wat gebeurt er als je niet laat keuren?
Er staat geen boete op het ontbreken van een keuringsrapport zelf. Wel kan de Nederlandse Arbeidsinspectie optreden als de veiligheid niet aantoonbaar geborgd is, en na een incident wordt vrijwel altijd gevraagd wat er aan preventie is gedaan. Ook een verzekeraar kan dan om een rapport vragen dat er niet is.
Geldt dit ook voor een klein bedrijf?
Ja. De zorgplicht hangt niet aan een bedrijfsgrootte maar aan het hebben van mensen die voor je werken, inclusief uitzendkrachten en ingeleend personeel. Werk je alleen, dan spelen vooral de eisen van je opdrachtgever en je verzekeraar.
Is een SCIOS Scope 8-keuring verplicht?
Alleen als die is afgesproken. Dat gebeurt meestal via de verzekeraar, soms via een certificering of een opdrachtgever. Staat het in de polisvoorwaarden, dan is een gewone NEN 3140-keuring niet voldoende en is het certificaat het bewijsstuk dat gevraagd wordt.
Wie mag de keuring uitvoeren?
De norm spreekt van een vakbekwaam persoon: iemand met de kennis en ervaring om de risico’s te beoordelen. Dat kan een eigen medewerker zijn die daarvoor is opgeleid en aangewezen. Bij een gecertificeerde inspectie ligt het strikter, want dan moet het inspectiebedrijf zelf ook gecertificeerd zijn.
NEN 3140-keuring aanvragen
Weet je welke keuring nodig is? Dan kan die direct aangevraagd worden, met meteen inzicht in wat het kost. Twijfel je nog, dan kijkt een inspecteur eerst even mee.
NEN 3140-keuring aanvragen