Hoe vaak moet je arbeidsmiddelen keuren?

Dat verschilt per arbeidsmiddel. Voor de meeste noemt de wet geen vaste termijn, maar de eis dat je zo vaak keurt als nodig is om de goede staat te waarborgen. Voor een paar categorieën ligt de termijn wél vast, en dan is het meestal een jaar.

De kunst zit dus niet in het onthouden van één getal, maar in het bepalen van een termijn per type en het kunnen uitleggen waarom.

Wat de wet van je vraagt

Het Arbobesluit kent drie momenten. Keuren vóór het eerste gebruik en opnieuw na installatie of verplaatsing, periodiek keuren zolang het arbeidsmiddel in gebruik is, en keuren na een uitzonderlijke gebeurtenis: een ongeval, een ingrijpende wijziging of een lange periode van stilstand.

De keuring wordt uitgevoerd door iemand die daar deskundig in is, en het bewijsstuk moet beschikbaar zijn op de plek waar het arbeidsmiddel wordt gebruikt.

Waarom er geen universele termijn is

De risico-inventarisatie en -evaluatie is de plek waar de termijn vandaan komt. Daarin weeg je hoe intensief iets wordt gebruikt, in wat voor omgeving het staat en wat er misgaat als het faalt.

Een slijptol die elke dag op een bouwplaats wordt gebruikt, staat er anders voor dan dezelfde machine in een schone werkplaats waar hij een paar keer per maand uit de kast komt.

De termijn is geen eigenschap van het apparaat, maar van de manier waarop je het gebruikt.

Elektrisch gereedschap en apparatuur

Hier is jaarlijks de vuistregel, met NEN 3140 als norm. Bij zwaar of intensief gebruik kan de termijn korter worden, soms per kwartaal; bij apparatuur die stil op kantoor staat juist langer.

Welke apparaten hieronder vallen staat in welk gereedschap je moet laten keuren, en hoe je de termijn voor de installatie en de arbeidsmiddelen bepaalt staat in hoe vaak een NEN 3140-keuring moet plaatsvinden.

Hijs- en hefgereedschap: hier staat de termijn wel vast

Voor hijsbanden, kettingwerk, haken, sjormateriaal en vergelijkbaar gereedschap geldt een onderzoek op goede staat van ten minste eens per jaar, waarbij het zo nodig wordt beproefd.

Voor hijskranen vanaf twee ton bedrijfslast geldt een eigen regeling met dezelfde jaarlijkse termijn. Dit is een van de weinige plekken waar de regelgeving een getal noemt in plaats van een afweging.

Ladders, trappen, rolsteigers en valbeveiliging

Klimmateriaal valt niet onder NEN 3140 maar onder eigen normen: NEN 2484 voor ladders en trappen, NEN-EN 1004 voor rolsteigers. In de praktijk worden ze jaarlijks gekeurd.

Voor valbeveiliging is jaarlijks eveneens de norm, en daar telt de leeftijd van het materiaal zwaar mee: gordels en lijnen hebben een afschrijftermijn, los van hun uiterlijke staat.

Machines

Bij een machine lopen twee sporen door elkaar. Het elektrische deel volgt NEN 3140, het werktuigbouwkundige deel volgt de voorschriften van de fabrikant en de uitkomst van je eigen risicobeoordeling.

Na een ingrijpende wijziging begint de klok opnieuw: een aangepaste machine is in feite een nieuwe machine en moet voor ingebruikname opnieuw beoordeeld worden.

Het schema groeit mee

Een termijn is een aanname die je bijstelt. Komt een groep arbeidsmiddelen er twee ronden achter elkaar schoon doorheen, dan is er ruimte om op te rekken. Levert een ronde veel afkeuringen op, dan kom je eerder terug.

Leg vast waarom je voor een termijn kiest. Dat is precies wat een toezichthouder of verzekeraar wil zien, en het scheelt discussie achteraf.

Veelgestelde vragen